S tel dat professor Barabas had bestaan en hij had je teruggeflitst met zijn teletijdmachine. In wat voor wereld was je terecht gekomen als...
Stel dat professor Barabas had bestaan en hij had je teruggeflitst met zijn teletijdmachine. In wat voor wereld was je terecht gekomen als je eind jaren ‘80 was geland? Laten we ons even beperken tot de voetbalwereld. Die is in ieder geval aardig in verval aan het raken.
Als Nederland in 1978 vice-wereldkampioen wordt, is iedereen na de nodige scepsis, euforisch. Voor de tweede maal is Nederland de nummer twee van de wereld. En ditmaal met een kwalitatief minder elftal! Zelfs zonder Cruijff flikken we het. En misschien is de tweede plaats van ‘78 nog wel beter. Nee, briljant was het voetbal niet, maar effectief wel. En in de laatste wedstrijden kwam de Hollandse branie terug.
Toch versluiert de tweede plaats van 1978 veel. Het is sinds de tweede helft van de jaren ‘70 allemaal wat minder. PSV wint in 1978 de UEFA Cup, maar Feyenoord en Ajax zijn na 1974 niet meer in het internationale clubvoetbal terug te vinden.
Het publiek is al jaren verwend. In de jaren ‘70 eisen we in tegenstelling tot vandaag de dag, nog goed voetbal. Voor iets anders kom je niet. En is het slecht, dan blijf je weg. De lege plekken op de tribunes worden jaar na jaar groter.
Vreemd is dat overigens niet. Waar nu de stadions ware theaters van vermaak zijn is het in de jaren ‘70 en ‘80 behelpen. Behelpen? Overleven zul je bedoelen.
Behelpen? Overleven zul je bedoelen.
Met de wensen van het publiek wordt amper rekening gehouden. De stadions zijn dan nog met hekken omgeven vestingen. De koffie is lauw, het bier ook. De worsten vet, de ballen taai.
Op de betonnen tribunes wordt gestaan. Schichtig kijk je even om je heen. Soms staan er zomaar ‘hooligans’ op je tribune. Worden zij, maar evengoed jij, opgejaagd door de platte pet. Met behulp van een peloton paarden. Wie niet doorloopt, krijgt een tik. Niet een atmosfeer waar je vrouw en kinderen mee naar toeneemt. Voetbal is gewoon onveilig in die jaren. Geen wonder dat de stadions niet worden gerenoveerd. Ze worden uiteindelijk net zo hard weer afgebroken.
Als kind lees ik in Voetbal International een interview met een heuse hooligan. Iwan heet ie. Iwan is van de harde kern van Fc Groningen. Iwan is punker en kraker en hooligan. Wat ie allemaal zegt, weet ik niet meer. Wel zie ik nog altijd zijn foto voor me. Een boze hanekam die fronsend de camera in kijkt met kistjes aan, een spijkerjackie en volgens mij ook nog en paar principiele buttons op zijn borst. Het meest opvallende aan de foto is dat Iwan een klauwhamer in zijn linkerhand heeft. Het interview maar zeker de foto maken diepe indruk op me.
Hooligans zijn nieuw en krijgen dus airtime. Maar omdat de politie amper raad weet met de vandalen, hebben ze vrij spel. Treinen worden gesloopt, trottoirs worden ontmanteld, vijandige supporters worden verwond. Er wordt niet alleen met de vuist gevochten, maar met kettingen, messen, hamers en bijlen. De halve Gamma wordt gebruikt om een effectieve straat guerrilla te voeren.
Mijn eerste echte voetbalwedstrijd -buiten een aantal vriendschappelijke potjes zomeravondvoetbal- zal in 1991 PSV-Sparta zijn geweest. Talloze keren heb ik mijn vader gevraagd of we naar het voetbal zouden gaan. Maar mijn vader durfde dat met kinderen niet aan.
- [message]
- Een slagermes, dolken, en slagwapens
- Op 28 oktober 1978 wordt Ajax- Feyenoord gespeeld. Ajax heeft diverse bedreigingen ontvangen vanuit Rotterdam. De Amsterdamse politie staat dus op scherp tijdens de wedstrijd die op zaterdagavond (!) wordt gespeeld.
De buit van die avond: een slagermes, dolken, slagwapens, diverse gevaarlijke huishoudelijke artikelen en een revolver, geladen met 7 scherpe patronen.
De Telegraaf rapporteert dat de politie de boel goed onder controle had maar ziet onderweg wel een geplunderde en vernielde haringkar, geknakte autospiegels, jongens die over auto’s heen lopen en een vernielde tram.
Exploitatietekorten
Door die weglopende- en soms rennende- toeschouwers, komen veel clubs in moeilijkheden. En dus stapt vanaf 1977 de overheid structureel in het betaalde voetbal. Het is nu (bijna) ondenkbaar, maar de ene na de andere voetbalclub wordt in de jaren ‘70 en ‘80 met overheidsgeld in leven gehouden. Clubs hadden in die tijd maar twee inkomstenbronnen: de recette, opgebracht door toeschouwers en een aantal sponsoren die bereid waren een bord langs de kant te zetten. Business Seats? Nog niet in de jaren ‘80. Ajax is de eerste club die ermee begint, maar het dan nog linkse VI ziet er niets anders dan ‘penose’ in.
De overheid speelt overigens wel een dubbele rol in te geheel. Zij komen zelf met gelden om clubs te helpen maar zijn anderzijds is zij zeer betuttelend als het op zaken als (shirt)sponsoring aankomt. Bepaalde clubs komen in Studio Sport niet of nauwelijks in beeld vanwege een teveel aan reclameborden. MVV is jarenlang de klos. Een samenvattinkje MVV is begin jaren ‘80 gegarandeerd 2 minuten. Gefilmd vanaf de zijlijn. De borden mogen niet in beeld.
De Wetgeving komt vanuit de minister van CRM, Til Gardeniers. Zij is druk met het maken van allerlei wetten die al te opvallende sportsponsoring tegengaan. Niet alleen de voetballers hebben daar last van. Ook Hilbert van der Duim is de klos. Als die weer eens een jasje van Labello draagt, komt de schaatsbond in het geweer. Boete en schorsing voor Van der Duim. De arme Hilbert, semi-amateur en werkloos schoolmeester mag heel hard schaatsen maar geen centjes verdienen. Puur om de schaats bestuurders te sarren rijdt Hilbert soms dan een rondje te weinig of maakt hij een glijer over vogelpoep.
Ondertussen wordt er in de omringende landen shirtsponsoring wel toegestaan, wat uiteindelijk leidt tot een exodus aan talentvolle spelers. Zeker in België is het voor de Nederlandse prof beter verdienen dan in Nederland.
En geen sponsoring, dus geen shirtreclame en geld van het bedrijfsleven, was destijds de keiharde eis van de politiek. Het is bijna vertederend om te lezen hoe Jac Hogewoning, in de jaren ‘70 en ‘80 vaste bewoner van het sectiebestuur betaald voetbal, de tegenstand tegen shirtsponsoring van harte ondersteunt:. ‘Waarom zou een shirtsponsor instappen bij Ajax? Daar komen nu 10.000 toeschouwers. Dat is voor een sponsor toch niet aantrekkelijk?’
Het was de heersende opinie in de jaren ‘70. Reclame was vies. Vervuiling van het mooie clubshirt. Van televisiegelden, of überhaupt de kracht van tv had nog geen bestuurder wat begrepen. Dat verandert als Eric Vilé zich in het Zeister bos meldt.
Hogewoning wordt uiteindelijk vanwege de sponsor discussie op een zijspoor gezet. Eric Vilé wordt de nieuwe voorzitter van het sectiebestuur en hij eet graag van twee walletjes.. „Wij hebben zowel de overheid als het bedrijfsleven nodig", durfde sectievoorzitter Eric Vilé in maart 1981 wel aan, toen de 40 miljoen van de overheid binnen was.
„Wij kunnen beter nu de combinatie van beide pakken, want op den duur hou je de sponsoring toch niet tegen. Door de snelle opkomst van satellieten en commerciële televisie wordt het voor het bedrijfsleven steeds aantrekkelijker reclame te maken via de sport".
In 1982 is het dan eindelijk zover. Nederlandse voetbalclubs mogen een sponsor op hun borst dragen. Ajax komt met TDK, Feyenoord met de Gouden Gids en PSV uiteraard met Philips. Maar ook middenmoters zijn gewild bij de grote A-merken. Die willen de boot niet missen en daarom stappen ook Nissan (Utrecht), AGO (later door de fusie met Ennia, Aegon, Fc Groningen), Dr Schupp (van Unilever, bij PEC Zwolle) en De Efteling (vanwege langnek Van Gaal bij Sparta) in het sponsor avontuur.
Kwaliteit
Gezellig is het dus niet in het stadion. Vandalisme viert hoogtij en voor de geriefelijkheid hoef je in de jaren ‘80 ook niet naar het stadion te komen. Veel clubs hebben dan ook nog te weinig geld. De vedetten van de jaren ‘70 zijn niet meer te betalen. En dus rest er niets anders dan te investeren in de eigen jeugd.
Begin jaren ‘80 moet het voetbal dus in de steigers. Er klopt meer niet dan wel en onder die omstandigheden moet de nummer twee van de wereld wederom aantreden voor een nieuw eindtoernooi. Het Europees Kampioenschap van 1980 staat op het spel.
COMMENTS