Jaaroverzicht 1977 · De wedstrijden AZ dient Ajax een waarschuwing toe AZ’67 wint in Amsterdam met 3-0 van d...
AZ dient Ajax een waarschuwing toe
De verhoudingen beginnen te schuiven
Ajax is in 1977 nog altijd de regerend landskampioen. De grote Europese jaren liggen achter de club, maar in Nederland geldt Amsterdam nog steeds als de maatstaf. AZ’67 probeert juist aan te haken. De broers Cees en Klaas Molenaar hebben grote plannen en willen hun club naar de Nederlandse en uiteindelijk internationale top brengen.
Het Amsterdamse 702-toernooi biedt een vroege krachtmeting. Ajax, AZ, Liverpool en Barcelona vormen op papier een aansprekend deelnemersveld. Vooral de finale tussen Ajax en AZ krijgt achteraf betekenis. Niet alleen vanwege de 0-3, maar vooral vanwege de manier waarop de Alkmaarders de kampioen uiteindelijk van het veld spelen.
Tegelijkertijd worstelt Ajax-trainer Tomislav Ivić met zijn aanval. Tscheu La Ling blijft buiten de ploeg en Ruud Geels begint op rechts. Elders in het toernooi speelt zich nog een klein drama af: het grote Barcelona blijkt nauwelijks voorbereid naar Amsterdam te zijn gekomen.
AZ laat in Amsterdam zien waar het naartoe wil
Het is maar een toernooi in de voorbereiding. Dat zal na afloop ongetwijfeld ook ergens in Amsterdam worden gemompeld. Toch voelt de 3-0 van AZ’67 tegen Ajax in de finale van het Amsterdam 702-toernooi anders. Daarvoor is de nederlaag te duidelijk. En daarvoor is vooral het laatste halfuur te pijnlijk.
Als AZ na rust eenmaal afstand heeft genomen, verandert de wedstrijd bijna in een demonstratie. Willem van Hanegem, Jan Peters en Hugo Hovenkamp schuiven elkaar de bal toe. Drie, vier, soms vijf Ajacieden jagen erachteraan zonder hem werkelijk te pakken te krijgen.
Het is precies het beeld dat de ambities van AZ in 1977 voedt. De Alkmaarders willen niet langer alleen een aardige subtopper zijn. De ploeg moet naar de top van Nederland en daarna verder. Van Hanegem brengt ervaring, Peters ontwikkelt zich tot een middenvelder van formaat en Hovenkamp is inmiddels uitgegroeid tot een speler van internationale klasse.
Eerst is Ajax nog de baas
Daar ziet het in het begin niet naar uit. Ajax opent grimmig en zet AZ onmiddellijk onder druk. De Alkmaarders hebben moeite met het Amsterdamse offensief, maar overleven de eerste tien minuten zonder tegendoelpunt.
Daarna kantelt het duel langzaam. Eerst probeert AZ via de counter onder de druk uit te komen. Vervolgens worden ook de vleugels gevonden. Vooral Hovenkamp zorgt met zijn oprukkende acties voor gevaar.
Ajax geeft zich voor rust nog niet gewonnen. De Amsterdammers nemen de laatste twintig minuten van de eerste helft weer voor hun rekening. Frank Arnesen is in die fase de opvallendste Ajacied en stelt doelman Meskovic tweemaal op de proef. Maar een doelpunt valt niet.
Ivić schuift met zijn aanval
Ivić heeft Tscheu La Ling buiten de ploeg gelaten en begint met Ruud Geels als rechterspits. Een opvallende keuze. Geels is de man van de doelpunten, een spits die het liefst voor het doel opereert.
Lang houdt de constructie niet stand. Geels verhuist terug naar zijn vertrouwde plek en Arnesen gaat naar rechts. Tien minuten na rust is ook dat experiment voorbij. De moegestreden Deen wordt gewisseld.
Opvallend genoeg kiest Ivić opnieuw niet voor Ling. Notten vervangt Arnesen, terwijl Geert Meijer in de ploeg komt voor Lerby. Het geschuif tekent de zoektocht van Ivić. Ajax is kampioen, maar de trainer zoekt nog altijd naar de juiste samenstelling voorin.
En juist terwijl Ajax zoekt, slaat AZ toe.
Spelbos breekt de wedstrijd open
Na ruim een kwartier in de tweede helft neemt AZ de leiding. Uit een hoge corner van Vosmaer grijpt Piet Schrijvers half mis. De bal blijft in de Amsterdamse doelmond hangen, waar Ronald Spelbos het hoogst springt. Via een Ajax-been verdwijnt de bal in het doel: 0-1.
Ajax komt die klap eigenlijk niet meer te boven. Een kwartier later snelt Hovenkamp door terwijl enkele Ajacieden op buitenspel rekenen. Jan Peters staat klaar om zijn voorzet af te ronden. Met de 0-2 is de wedstrijd beslist.
En dan gebeurt voor Ajax misschien wel het pijnlijkste. AZ gaat voetballen alsof het zelf de gevestigde topclub is. Van Hanegem en Peters beheersen het middenveld. Geels loopt van het kastje naar de muur en Meijer krijgt nauwelijks gelegenheid om iets met de bal te doen.
AZ trekt zich bovendien niet terug. Vijf minuten voor tijd komt ook de derde treffer. De Amsterdamse verdediging blijft staan voor vermeend buitenspel, Van Rijnsoever kan doorgaan en Jan Peters maakt zijn tweede van de avond.
Van belofte naar uitdager
Een voorbereidingstoernooi bepaalt natuurlijk niet hoe een seizoen zal verlopen. Maar voor AZ past de overwinning naadloos in een groter verhaal. De club is bezig aan een opmars en de ambities van de Molenaars worden steeds minder gemakkelijk weg te lachen.
AZ heeft inmiddels spelers die ook bij de traditionele top niet zouden misstaan. Het elftal combineert routine met kwaliteit en durft tegen Ajax zelf het initiatief te nemen. Tien dagen later ontmoeten beide ploegen elkaar opnieuw. Dan gaat het niet meer om een toernooibeker, maar begint het echte werk.
Barcelona komt geld ophalen
De andere grote naam van het toernooi maakt een heel andere indruk. FC Barcelona arriveert in Amsterdam met Johan Cruijff en Johan Neeskens, maar van de reputatie van de Catalaanse grootmacht blijft weinig over.
De ploeg heeft kort daarvoor in Hamburg al met 6-0 van HSV verloren. In Amsterdam volgt een 4-0 tegen AZ en vervolgens een 1-0 nederlaag tegen Liverpool in de wedstrijd om de derde plaats.
Voor organisator Jack van Zanten is de maat vol. Volgens hem heeft Barcelona vooral geld nodig en is de club daarom vrijwel onvoorbereid naar de lucratieve toernooien in Hamburg en Amsterdam afgereisd.
Van Zanten vindt dat een grote naam alleen niet voldoende is. Wie tegen een fors contractbedrag deelneemt aan een internationaal toernooi, moet ook een ploeg afleveren die redelijk partij kan bieden. Barcelona hoeft volgens hem een jaar later dan ook niet terug te komen.
Ook tegen Liverpool valt weinig van de oude glans te ontdekken. Johnson brengt de Engelsen vroeg op voorsprong. Liverpool neemt daarna gas terug en Barcelona mag daardoor na rust even geloven in de gelijkmaker. Neeskens probeert de ploeg op sleeptouw te nemen, maar werkelijk in gevaar komen de Engelsen nauwelijks.
Zo levert het Amsterdamse toernooi van 1977 twee volkomen verschillende signalen op. Barcelona draagt nog de naam van een Europese grootmacht, maar oogt in Amsterdam als een ploeg die vooral voor het startgeld is gekomen. AZ heeft die internationale reputatie nog helemaal niet, maar voetbalt juist alsof het die wil gaan veroveren. En ergens daartussen staat Ajax. Nog altijd kampioen van Nederland, maar gewaarschuwd.
Amsterdam 702 · 1977
Ajax, AZ’67, FC Barcelona en Liverpool
Ajax – AZ’67 0-3
Ronald Spelbos en tweemaal Jan Peters
Tomislav Ivić
Tscheu La Ling begint buiten de ploeg; Ruud Geels start als rechterspits
Liverpool – FC Barcelona 1-0
Verliest in Amsterdam met 4-0 van AZ en 1-0 van Liverpool
Ajax bezit nog de landstitel, maar AZ klopt nadrukkelijk op de deur. De finale is daarmee meer dan een uitslag uit een voorbereidingstoernooi: het is een moment waarop de veranderende verhoudingen zichtbaar worden.
COMMENTS