Nog net bekomen van een succesvol WK moet Nederland amper drie maanden na een hectisch toernooi weer aan de bak. Het begin van een roemloze tien jaar
Ook Ernst Happel niet. Die is met de noorderzon vertrokken. Letterlijk. Als na de WK-finale het vliegtuig uit Buenos Aires landt, zet Happel zijn zonnebril op, pakt zijn jasje en loopt via de achteruitgang Schiphol uit. Niemand groet of spreekt hij nog. Happel gaat kaarten in Den Haag. Eindelijk weer lol maken.
Zwartkruis
Zijn adjudant Jan Zwartkruis is Oranje wel trouw gebleven. Zwartkruis begint als bondscoach aan een missie. Hij dient Oranje via het EK in Italië naar het WK in Spanje te loodsen. Aan het EK avontuur begint hij in ieder geval zonder Johan Cruijff en Willem van Hanegem die om uiteenlopende redenen hebben bedankt voor Oranje.
Jan Zwartkruis maakt het allemaal niet zoveel uit. Hij mag eindelijk zelf aan de slag. Niet die onpeilbare en luie Happel met zijn rare grillen. Maar zelf aan het roer met een paar trouwe assistenten die volledig loyaal zijn aan bondscoach Zwartkruis. Zwartkruis vindt het eigenlijk wel goed dat mannen als Cruijff en Van Hanegem, maar ook iemand als Suurbier er niet meer bij zijn. Om over Johan Boskamp maar te zwijgen. Daar wil de nieuwe bondscoach helemaal niets meer mee van doen hebben.
Zwartkruis droomt van een Oranje met eigen stempel. Van de oude garde zijn Rensenbrink, Neeskens, Krol, Rep, Jansen, Schrijvers, de broertjes Van de Kerkhof en Haan nog over. Daarnaast heeft Zwartkruis als assistent-bondscoach in 1978 er persoonlijk zorg voor gedragen dat mannen als Brandts, Wildschut en Poortvliet notabene op het WK doorbraken. Dat met ontluikende talenten als Tahamata en Ling, in combinatie met trouwe strijders als Kist en Geels, moet toch een Nederlands Elftal opleveren dat ook in 1980 kan meedoen om de prijzen.
Zwartkruis en zijn mannen beginnen de EK-kwalificatie tegen het nietige IJsland. Daarna dient de Europese middenmoter Zwitserland te worden bestreden. Na alle hectiek van het WK lijkt dit een fijne aanloop naar echte tegenstanders zoals Polen en de DDR (Oost-Duitsland voor de jongeren onder ons).
Zelfvertrouwen
De Telegraaf is vol zelfvertrouwen. Als Nederland begin september IJsland verslaat, kijkt men bij de Amsterdamse krant al vooruit naar de Zwitsers.
Rondom de eerste wedstrijden noteert het dagblad een bijna naar zelfoverschatting neigende zelfverzekerdheid bij Oranje. Wat wil je ook? Nederland is tweemaal als tweede geëindigd op een Wereldkampioenschap. Dan kunnen een paar Zwitsers of IJslanders Oranje toch geen angst aanjagen?
Bovendien is de basis van Oranje intact gebleven. Wim Suurbier is er niet meer bij, Wim Jansen geblesseerd, maar nieuwe sterkhouders als Piet Wildschut, Jan Poortvliet en Ernie Brandts zijn wederom geselecteerd. Daarnaast is Ruud Geels terug in het elftal waardoor Nederland weer een echte spits heeft.
Geels, die vanwege de pesterijen van vooral Wim Suurbier en Ruud Krol op het WK van 1974 bedankte voor het WK van vier jaar later, is in bloedvorm. Die etaleert hij wekelijks bij de Belgische topclub Anderlecht. Dat Suurbier er niet meer bij is, zal ook hebben meegewogen in zijn beslissing om zich weer beschikbaar te stellen voor Oranje.
Nederland begint met een soepele overwinning op IJsland. In de tweede wedstrijd wacht Zwitserland. Ook dat land mag geen probleem zijn. Er is echter één probleem, dat weten de spelers ook. De successen van ‘74 en ‘78 hebben de spelers verwend gemaakt. Onderschatting ligt op de loer.
Zwartkruis bedient zich voor de confrontatie met de Zwitsers dan maar van psychologie van de koude grond. Hij maakt de Helveten groter dan ze daadwerkelijk zijn om zijn mannen maar op scherp te houden.
Zijn opdracht aan het begin van de EK-kwalificatie is simpel: “zorg in 1980 bij de finales van de Europese titelstrijd voor een prestatie en lever een kansrijk team af voor het wereldkampioenschap twee jaar later in Spanje”. De Telegraaf gelooft er wel in. Journalist Jan de Deugd noteert in zijn artikel: “De kans op een noodlanding is echter te verwaarlozen. De kwaliteit die in de Nederlandse competitie kwam bovendrijven nadat een bekende generatie terugtrad, biedt voldoende waarborgen voor een succesvol verder functioneren van het Oranje instituut.”
Onbenullig
Een dag later, na de wedstrijd, is de Telegraaf minder complimenteus. ‘Onbenullig’ zo noemt de Telegraaf het spel van Oranje. Nederland wint weliswaar met 1-3 van Zwitserland maar de tactiek van bondscoach Jan Zwartkruis kan men bij de Amsterdamse krant niet waarderen.
Nederland speelt met twee centrumspitsen, Geels en Nanninga en de Telegraaf ziet daardoor ‘breiwerk op het middenveld’ en ‘daardoor nam de verveling rap toe en nam de concentratie rap af’.
Ook in het Vrije Volk wordt Zwartkruis bekritiseerd. Door zowel voor Geels en Nanninga te kiezen en daardoor rechtsbuiten Tjeu La Ling te laten vallen, loopt het elftal mank. Zwartkruis wordt beticht van lafheid, want zo schrijft Vrije Volk journalist Hans Reismann ‘als je twee capabele mensen hebt voor één positie, moet je als bondscoach wel kiezen. Zo simpel ligt het in feite’.
Nederland leidt door de overwinning wel de poule en mag over een maand in november het opnemen tegen de DDR, Oost-Duitsland dus. Nederland ligt op koers. Wat kan er tegen de DDR nu mis gaan?
Heel veel. Irritatie ligt namelijk op de loer. De vedetten van 1974 en 1978 zijn volgevreten en Jan Zwartkruis gaat dat aan de lijve ondervinden.
Bronnen: Diverse kranten uit 1978 via www.Delpher.nl
COMMENTS