De Spelen van München zouden vooral vrolijke Spelen moeten worden.Dit werd echter wreed verstoord op 5 september, toen een aantal Palestijnse terroristen het Israëlische onderkomen binnenvielen.
De Olympische Spelen van München moesten in 1972 de vrolijke Spelen worden. Duitsland wilde afstand nemen van de beladen Spelen van Berlijn in 1936. Op 5 september verdween die onbezorgde sfeer in één klap. Acht leden van Zwarte September drongen het Israëlische onderkomen binnen. Wat volgde was een gijzeling, een mislukte reddingsactie en een drama dat de Olympische Spelen voorgoed veranderde.5 september 1972: de dag waarop de vrolijke Spelen hun onschuld verloren
De Olympische Spelen van München moesten vooral vrolijke Spelen worden. Op die manier hoopten de West-Duitse organisatoren afstand te nemen van de beladen herinneringen aan de Olympische Spelen van 1936 in Berlijn. De eerste week leek dat uitstekend te lukken. München was een voorbeeldig sportfeest.
Die sfeer wordt op 5 september 1972 wreed verstoord.
Acht leden van de Palestijnse organisatie Zwarte September dringen het onderkomen van de Israëlische ploeg aan de Connollystraße 31 in het olympisch dorp binnen. Twee Israëliërs worden gedood. Negen anderen worden gegijzeld.
De vrolijke Spelen
Juist in München wil West-Duitsland laten zien dat het veranderd is. De herinnering aan Berlijn 1936, waar Adolf Hitler de Olympische Spelen gebruikte om nazi-Duitsland aan de wereld te presenteren, hangt nog altijd boven de Duitse olympische geschiedenis.
München moet anders zijn. Kleurrijk, vriendelijk en vooral ontspannen. Geen overdaad aan politie en militair vertoon, maar een open olympisch dorp en een ongedwongen sfeer.
Precies die openheid maakt het olympisch dorp ook kwetsbaar.
In de vroege ochtend van 5 september klimmen acht leden van Zwarte September over een hek. Ze dringen het appartement van de Israëlische ploeg binnen.
Worstelscheidsrechter Yossef Gutfreund probeert de deur nog tegen te houden en waarschuwt zijn ploeggenoten. Een aantal Israëliërs weet te ontsnappen, maar voor anderen is het te laat.
Worstcoach Moshe Weinberg en gewichtheffer Yossef Romano worden gedood. Negen andere leden van de Israëlische ploeg worden gegijzeld.
Urenlang onderhandelen
Daarna begint een gijzeling die zich voor een belangrijk deel voor het oog van de wereld afspeelt.
De gijzelnemers eisen onder meer de vrijlating van Palestijnse gevangenen in Israël. Urenlang wordt onderhandeld. De West-Duitse autoriteiten proberen ondertussen een manier te vinden om de gijzelaars te bevrijden.
Dat blijkt veel moeilijker dan gedacht.
Naar Fürstenfeldbruck
Uiteindelijk ontstaat een plan waarbij de gijzelnemers en hun negen gijzelaars per helikopter naar de luchtmachtbasis Fürstenfeldbruck worden gebracht. Daar zou een vliegtuig klaarstaan dat hen naar Caïro moest vervoeren.
In werkelijkheid willen de Duitse autoriteiten de gijzelaars op het vliegveld bevrijden.
Vijf politie-scherpschutters worden opgesteld. Maar de voorbereiding is gebrekkig. De schutters zijn niet gespecialiseerd in dit soort operaties, beschikken over onvoldoende materiaal en de communicatie tussen de verschillende onderdelen van de operatie schiet tekort.
Bovendien blijkt het aantal gijzelnemers verkeerd te zijn ingeschat.
Wanneer de gijzelnemers ontdekken dat het gereedstaande vliegtuig leeg is, gaat het mis. De schutters openen het vuur.
Een reddingsactie wordt een ramp
De eerste schoten schakelen de gijzelnemers niet uit. Een vuurgevecht ontstaat. De situatie op het vliegveld wordt steeds chaotischer.
Pantserwagens die ondersteuning moeten bieden zijn niet direct ter plaatse. Wanneer ze naar Fürstenfeldbruck worden gestuurd, raken ze onderweg vertraagd in het verkeer.
Op het vliegveld kunnen de gijzelnemers ondertussen dekking zoeken.
Uiteindelijk opent een van hen het vuur op de gijzelaars in een helikopter. Een ander gooit een handgranaat in de andere helikopter.
Geen van de negen gegijzelde Israëliërs overleeft de reddingspoging.
Ook een Duitse politieman komt om het leven. Vijf van de acht gijzelnemers worden gedood. Drie worden gearresteerd.
Het drama van München
Een bericht dat niet klopt
In de verwarring rond de reddingsactie gaat vervolgens nog iets ernstig mis. Aanvankelijk ontstaat het bericht dat de gijzelaars zouden zijn gered.
Het goede nieuws verspreidt zich razendsnel. Ook internationale media nemen het over.
Maar het bericht blijkt onjuist.
Enkele uren later wordt duidelijk wat er werkelijk op Fürstenfeldbruck is gebeurd: alle negen gijzelaars zijn dood.
Moeten de Spelen doorgaan?
De Olympische Spelen worden stilgelegd. In het olympisch stadion vindt een herdenkingsdienst plaats voor de slachtoffers.
Daarmee komt onmiddellijk een andere vraag op tafel. Kun je na zo'n drama eigenlijk nog verder sporten?
IOC-voorzitter Avery Brundage geeft tijdens de herdenkingsdienst zijn antwoord. De Spelen moeten doorgaan.
Het Nederlands Olympisch Comité laat de Nederlandse deelnemers zelf beslissen of zij in München willen blijven. Vijf Nederlandse deelnemers besluiten hun olympische optreden te beëindigen.
De wedstrijden gaan verder, maar de vrolijke Spelen bestaan niet meer.
De gevolgen
Het drama legt pijnlijk bloot hoe slecht de West-Duitse autoriteiten zijn voorbereid op een terroristische actie. De mislukte reddingsoperatie leidt tot grote kritiek op de politie en de organisatie.
Een van de directe gevolgen is de oprichting van GSG 9, een gespecialiseerde West-Duitse antiterreureenheid.
Ook internationaal verandert de beveiliging van grote sportevenementen. Het idee dat een olympisch dorp vooral open en toegankelijk moet zijn, blijkt niet langer houdbaar.
Drie gijzelnemers komen vrij
Drie leden van Zwarte September overleven de schietpartij en worden in West-Duitsland gevangengezet.
Lang blijven ze daar niet.
Op 29 oktober 1972 wordt Lufthansa-vlucht 615 gekaapt. De kapers eisen de vrijlating van de drie gevangenen. West-Duitsland gaat op die eis in en de mannen worden overgebracht naar Libië.
Israël slaat terug
Israël reageert op de aanslag onder meer met militaire acties tegen Palestijnse doelen. Daarnaast begint de Israëlische geheime dienst Mossad een geheime operatie tegen personen die Israël verantwoordelijk houdt voor de aanslag in München.
In de jaren daarna worden verschillende Palestijnen opgespoord en gedood. De precieze doelwitten, hun betrokkenheid bij München en de omvang van de operatie zijn later onderwerp geworden van onderzoek en discussie.
Ook daarbij worden fouten gemaakt. In 1973 wordt in het Noorse Lillehammer de Marokkaanse ober Ahmed Bouchiki door Israëlische agenten doodgeschoten nadat hij ten onrechte voor een Palestijns doelwit is aangezien.
De erfenis van München
München 1972 had de Spelen moeten worden waarop een nieuw Duitsland zich presenteerde. Open, democratisch, kleurrijk en vriendelijk.
De eerste week leek dat ook te lukken.
Maar na 5 september kreeg München een totaal andere plaats in de sportgeschiedenis. Niet alleen vanwege de elf vermoorde leden van de Israëlische olympische ploeg, maar ook omdat het drama voorgoed veranderde hoe naar de veiligheid rond grote sportevenementen werd gekeken.
COMMENTS